MORNING SHIFT |
PRE-BOARD EXAMINATION (2024-25)
CLASS: XII
SUBJECT: POLITICAL SCIENCE (028)
เคंเคก-A (1x12-12 เค ंเค)
เคช्เคฐเคถ्เคจ เคธंเค्เคฏा 1 เคธे 12 เคคเค เคฌเคนुเคตिเคเคฒ्เคชीเคฏ เคช्เคฐเคถ्เคจ เคนैं เคเคฐ เคช्เคฐเคค्เคฏेเค เคช्เคฐเคถ्เคจ 1 เค ंเค เคा เคนै।
1. เคเค เคฌंเคงเคจ เคธเคฐเคाเคฐ เคे เคฌाเคฐे เคฎें เคจिเคฎ्เคจ เคฎें เคौเคจเคธा เคเคฅเคจ เคธเคนी เคจเคนीं เคนै?
(a) เคญाเคฐเคค เคฎें เคชเคนเคฒी เคฌाเคฐ เคเค เคฌंเคงเคจ เคธเคฐเคाเคฐ เคा เคเคฆเคฏ 1989 เคฎें เคนुเค 'เคฅा।
(b) เคญाเคฐเคค เคฎें เคตเคฐ्เคคเคฎाเคจ เคฎें เคฐाเคท्เค्เคฐीเคฏ เคเคจเคคांเคค्เคฐिเค เคเค เคฌंเคงเคจ เคी เคธเคฐเคाเคฐ เคนै।
(c) เคญाเคฐเคค เคฎें เค เคญी เคคเค เคฐाเค्เคฏों เคฎें เคเค เคฌंเคงเคจ เคธเคฐเคाเคฐ เคฆेเคเคจे เคो เคจเคนीं เคฎिเคฒी เคนै।
(d) เคเค เคฌंเคงเคจ เคธเคฐเคाเคฐ เคฒोเคเคคंเคค्เคฐ เคे เคธिเคฆ्เคงांเคคों เคे เค เคงिเค เคจเคเคฆीเค เคนै।
2. เคจिเคฎ्เคจเคฒिเคिเคค เคช्เคฐเคถ्เคจ เคฎें เค เคญिเคเคฅเคจ (A) เคे เคฌाเคฆ เคाเคฐเคฃ (R) เคฆिเคฏा เคเคฏा เคนै। เคจीเคे เคฆिเค เคเค เคตिเคเคฒ्เคชों เคฎें เคธे เคธเคนी เคเคค्เคคเคฐ เคुเคจिเค:
เค เคญिเคเคฅเคจ (A): 1960 เคा เคฆเคถเค เคญाเคฐเคค เคे เค เคจुเคธाเคฐ เคเคคเคฐเคจाเค เคฆเคถเค เคฎाเคจा เคाเคคा เคนै।
เคाเคฐเคฃ (R): 1964 เคฎें เคญाเคฐเคค เคे เคช्เคฐเคงाเคจเคฎंเคค्เคฐी เคชंเคกिเคค เคจेเคนเคฐु เคी เค เคธाเคฎเคฏिเค เคฎृเคค्เคฏु เคนो เคเคฏी เคฅी।
เคตिเคเคฒ्เคชः
(a) เค เคญिเคเคฅเคจ (A) เคเคฐ เคाเคฐเคฃ (R) เคฆोเคจों เคธเคนी เคนैं เคเคฐ เคाเคฐเคฃ (R), เค เคญिเคเคฅเคจ (A) เคी เคธเคนी เคต्เคฏाเค्เคฏा เคนै।
(b) เค เคญिเคเคฅเคจ (A) เคเคฐ เคाเคฐเคฃ (R) เคฆोเคจों เคธเคนी เคนैं เคชเคฐเคจ्เคคु เคाเคฐเคฃ (R), เค เคญिเคเคฅเคจ (A) เคी เคธเคนी เคต्เคฏाเค्เคฏा เคจเคนीं เคนै।
(c) เค เคญिเคเคฅเคจ (A) เคธเคนी เคนै, เคฒेเคिเคจ เคाเคฐเคฃ (R) เคเคฒเคค เคนै।
(d) เค เคญिเคเคฅเคจ (A) เคเคฒเคค เคนै, เคฒेเคिเคจ เคाเคฐเคฃ (R) เคธเคนी เคนै।
3. เคॉเคฒเคฎ 'เค ' เคฎें เคฆिเค เคเค เคถเคฌ्เคฆों เคो เคॉเคฒเคฎ 'เคฌ' เคฎें เคฆिเค เคเค เคธเคนी เค เคฐ्เคฅ เคธे เคฎिเคฒाเคं เคเคฐ เคเคिเคค เคเคค्เคคเคฐ เคे เคฐूเคช เคฎें เคเคชเคฏुเค्เคค เคोเคก เคुเคจिเค :
เคॉเคฒเคฎ 'เค ' เคॉเคฒเคฎ 'เคฌ'
I เคจाเคो (i)เคฆोเคจों เคेเคฎों เคธे เคฆूเคฐी
II เคตाเคฐเคธा เคชैเค्เค (ii) เคฆเค्เคทिเคฃ เคเคถिเคฏा เคฎें เคธเคฎเคाเคตाเคฆ เคो เคฐोเคเคจा
III เคธिเคฏเคो (iii) เคชूंเคीเคตाเคฆी เคตिเคाเคฐเคงाเคฐा เคो เคซैเคฒाเคจा
IV เคुเคเคจिเคฐเคชेเค्เคท เคंเคฆोเคฒเคจ (iv) เคธเคฎाเคเคตाเคฆी เคตिเคाเคฐเคงाเคฐा เคो เคซैเคฒाเคจा
เคूเค :
(a) I-iii, II-ั, III-iv, IV-ii
(b) I-iv, II-iii, III-i, IV-ii
(c) I-iii, II-ii, III-iv, IV-i
(d) I-iii, I-iv. III-ii, IV-i
4. เคจเคต เคเคฆाเคฐเคตाเคฆी เคตैเคถ्เคตीเคเคฐเคฃ เคा เคตिเคฐोเคง เคौเคจ-เคธा เคฎंเค เคเคฐเคคा เคนै?
(a) เคธंเคฏुเค्เคค เคฐाเคท्เค्เคฐ เคธंเค
(b) เคตिเคถ्เคฏ เคต्เคฏाเคชเคฐ เคธंเคเค เคจ
(c) เคตिเคถ्เคต เคฌैंเค
(d) เคตिเคถ्เคต เคธाเคฎाเคिเค เคฎंเค
5. เคจीเคे เคฆो เคเคฅเคจ เคฆिเค เคเค เคนैं।
เคเคฅเคจ 1: เคธुเคฐเค्เคทा เคी เคชเคฐंเคชเคฐाเคเคค เคงाเคฐเคฃा เคे เค เคจुเคธाเคฐ เคเค เคฆेเคถ เคी เคธुเคฐเค्เคทा เคो เคเคคเคฐा। เคเคธ เคฆेเคถ เคी เคธीเคฎा เคे เคฌाเคนเคฐ เคธे เค्เคฏाเคฆा เคนोเคคा เคนै।
เคเคฅเคจ II: เคตเคฐ्เคคเคฎाเคจ เคธเคฎเคฏ เคฎें เคธुเคฐเค्เคทा เคी เคैเคฐ เคชाเคฐंเคชเคฐिเค เค เคตเคงाเคฐเคฃा เค เคงिเค เคฎเคนเคค्เคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคนोเคคी เคा เคฐเคนी เคนै। เคเคชเคฐोเค्เคค เคเคฅเคจों เคे เคเคงाเคฐ เคชเคฐ เคจीเคे เคฆिเค เคเค เคตिเคเคฒ्เคชों เคฎें เคธे เคธे เคธเคนी เคเคค्เคคเคฐ เคुเคจिเค :
(a) เคเคฅเคจ । เคเคฐ เคเคฅเคจ ।। เคฆोเคจों เคธเคค्เคฏ เคนैं।
(b) เคเคฅเคจ । เคเคฐ เคเคฅเคจ II เคฆोเคจों เค เคธเคค्เคฏ เคนैं।
(c) เคเคฅเคจ । เคธเคค्เคฏ เคนै, เคฒेเคिเคจ เคเคฅเคจ II เค เคธเคค्เคฏ เคนै।
(d) เคเคฅเคจ । เค เคธเคค्เคฏ เคนै, เคฒेเคिเคจ เคเคฅเคจ ।। เคธเคค्เคฏ เคนै।
6. เคจिเคฎ्เคจเคฒिเคिเคค เคเคเคจाเคं เคो เคเคจเคे เคเค เคจ เคे เคाเคฒाเคจुเค्เคฐเคฎिเค เค्เคฐเคฎ เคฎें เคต्เคฏเคตเคธ्เคฅिเคค เคोเคिเค:
(i) เคญाเคฐเคค เคฆ्เคตाเคฐा เคชเคนเคฒा เคชเคฐเคฎाเคฃु เคชเคฐीเค्เคทเคฃ।
(ii) เคญाเคฐเคค เคीเคจ เคธीเคฎा เคตिเคตाเคฆ।
(iii) เคฌांเค्เคฒाเคฆेเคถ เคा เคจเคฏे เคฐाเคท्เค्เคฐ เคे เคฐूเคช เคฎें เคเคฆเคฏ।
(iv) เคญाเคฐเคค-เคชाเคिเคธ्เคคाเคจ เคธिเคจ्เคงु เคจเคฆी เคเคฒ เคธเคฎเคौเคคा।
เคธเคนी เคตिเคเคฒ्เคช เคुเคจिเค।
(a) (ii), (iii), (iv), (i)
(b) (ii), (iv), (i), (iii)
(c) (iv), (ii), (iii), (i)
(d) (iii), (i), (ii), (iv)
7. เคฎंเคกเคฒ เคเคฏोเค เคจे เคชिเคเคก़ा เคตเคฐ्เค เคे เคฒिเค เคธเคฐเคाเคฐी เคจौเคเคฐिเคฏों เคฎें...........เคช्เคฐเคคिเคถเคค เคเคฐเค्เคทเคฃ เคी เคธिเคซाเคฐिเคถ เคी เคฅी।
(a) 27
(b) 17
(c) 25
(d) 15
8. เคเคฒเคค เคोเคก़ी เคो เคชเคนเคाเคจिเค เคเคฐ เคฒिเคिเค :
(a) เคช्เคฐिเคตी เคชเคฐ्เคธ เคी เคธเคฎाเคช्เคคि - เคถ्เคฐी เคฒाเคฒ เคฌเคนाเคฆुเคฐ เคถाเคธ्เคค्เคฐी
(b) เคเคงुเคจिเค เคเคฐ्เคจाเคเค เคे เคจिเคฐ्เคฎाเคคा - เคถ्เคฐी เคเคธ. เคจिเคเคฒिंเคเคช्เคชा
(c) เคธ्เคตเคคंเคค्เคฐ เคช्เคฐเคค्เคฏाเคถी เคे เคฐूเคช เคฎें เคฐाเคท्เค्เคฐเคชเคคि เคชเคฆ เคชเคฐ เคเคฏเคจ - เคถ्เคฐी เคตी.เคตी. เคिเคฐी
(d) เคांเค्เคฐेเคธ เคฎें เคฏुเคตाเคं เคी เคญाเคीเคฆाเคฐी เคी เคตเคाเคฒเคค - เคถ्เคฐी เคे. เคाเคฎเคฐाเค
9. เคชंเคกिเคค เคจेเคนเคฐू เคे เคिเคฒाเคซ เคชเคนเคฒी เคฌाเคฐ เค เคตिเคถ्เคตाเคธ เคช्เคฐเคธ्เคคाเคต เคธंเคธเคฆ เคฎें เคเคฌ เคเคฏा?
(a) เคญाเคฐเคค เคชाเคिเคธ्เคคाเคจ เคเคฒ เคธเคฎเคौเคคे เคे เคฌाเคฆ
(b) เคฆเคฒाเค เคฒाเคฎा เคे เคญाเคฐเคค เคเคจे เคे เคฌाเคฆ
(c) เคญाเคฐเคค เคीเคจ เคธीเคฎा เคตिเคตाเคฆ เคे เคฌाเคฆ
(d) เคชเคนเคฒे เคुเคเคจिเคฐเคชेเค्เคท เคธเคฎ्เคฎेเคฒเคจ เคे เคฌाเคฆ
10. เคตैเคถ्เคตीเคเคฐเคฃ เคे เคฌाเคฐे เคฎें เคจीเคे เคฆिเคฏा เคเคฏा เคौเคจ เคธा เคเคฅเคจ เคเคฒเคค เคนै।
(a) เคญाเคฐเคค เคจे เค เคญी เคคเค เคตैเคถ्เคตीเคเคฐเคฃ เคो เคจเคนीं เค เคชเคจाเคฏा เคนै।
(b) เคเคฆिเคตाเคธी เคธเคฎाเค เคชเคฐ เค เคญी เคคเค เคตैเคถ्เคตीเคเคฐเคฃ เคा เค เคงिเค เคช्เคฐเคญाเคต เคจเคนीं เคชเคก़ा เคนै।
(c) เคคเคเคจीเค เคจे เคตैเคถ्เคตीเคเคฐเคฃ เคो เคซैเคฒाเคจे เคฎें เคฌเคนुเคค เค เคนเคฎ् เคญूเคฎिเคा เคจिเคญाเค เคนै।
(d) เคตैเคถ्เคตीเคเคฐเคฃ เคा เคชเคฐ्เคฏाเคตเคฐเคฃ เคชเคฐ เคญी เคช्เคฐเคคिเคूเคฒ เคช्เคฐเคญाเคต เคชเคก़ा เคนै।
11.________เคเคคंเคเคตाเคฆ เคा เคฎुเค्เคฏ เคเคฆ्เคฆेเคถ्เคฏ เคนोเคคा เคนै:
(a) เคฒोเคों เคฎें เคญเคฏ เคเคค्เคชเคจ्เคจ เคเคฐเคจा
(b) เคเคจเคธंเค्เคฏा เคเคฎ เคเคฐเคจा
(c) เคธเคฐเคाเคฐ เคे เคिเคฒाเคซ เค เคธเคนเคฎเคคि เคฆเคฐ्เค เคเคฐเคตाเคจा
(d) เคฒोเคों เคो เคธुเคฐเค्เคทा เคे เคช्เคฐเคคि เคธเคेเคค เคเคฐเคจा
12. เคญाเคฐเคค เคเคฐ เคฌंเคเคฒाเคฆेเคถ เคे เคฎเคง्เคฏ เคिเคธ เคจเคฆी เคे เคเคฒ เคो เคฒेเคเคฐ เคซเคฐเค्เคा เคธंเคงि เคนुเค เคฅी?
(a) เคฌ्เคฐเคน्เคฎเคชुเคค्เคฐ
(b) เคंเคा
(c) เคोเคธी
(d) เคฆाเคฎोเคฆเคฐ
เคंเคก-B (6x2-12 เค ंเค)
13. เคถॉเค เคฅेเคฐेเคชी เคธे เคเคช เค्เคฏा เคธเคฎเคเคคे เคนैं?
เคเคค्เคคเคฐ -
เคถॉเค เคงेเคฐेเคชी เคตเคน เคช्เคฐเค्เคฐिเคฏा เคนैं เคिเคธเคฎें เคिเคธी เคฆेเคถ เคी เคเคฐ्เคฅिเค เคจीเคคिเคฏों เคฎें เค เคाเคจเค เคเคฐ เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคชเคฐिเคตเคฐ्เคคเคจ เคिเคฏा เคाเคคा เคนै เคिเคธเคธे เคฐाเค्เคฏ เคฆ्เคตाเคฐा เคธंเคाเคฒिเคค เค เคฐ्เคฅเคต्เคฏเคตเคธ्เคฅा เคो เคฎुเค्เคค เคฌाเคाเคฐ เค เคฐ्เคฅเคต्เคฏเคตเคธ्เคฅा เคฎें เคฌเคฆเคฒा เคाเคฏे।
14. เคธंเคฏुเค्เคค เคฐाเคท्เค्เคฐ เคธंเค เคी เคธुเคฐเค्เคทा เคชเคฐिเคทเคฆ् เคा เค्เคฏा เคฎเคนเคค्เคค्เคต เคนै?
เคเคค्เคคเคฐ -
เคธुเคฐเค्เคทा เคชเคฐिเคทเคฆ เคถांเคคि เคे เคฒिเค เฅเคคเคฐे เคฏा เคเค्เคฐाเคฎเค เคाเคฐ्เคฐเคตाเค เคे เค เคธ्เคคिเคค्เคต เคा เคจिเคฐ्เคงाเคฐเคฃ เคเคฐเคจे เคฎें เค เค्เคฐเคฃी เคญूเคฎिเคा เคจिเคญाเคคी เคนै।
15. เคญाเคฐเคค เคฎें เคธांเคธ्เคृเคคिเค เคตैเคถ्เคตीเคเคฐเคฃ เคे เคोเค เคฆो เคเคฆाเคนเคฐเคฃ เคฌเคคाเคเค।
เคเคค्เคคเคฐ -
1. เคตैเคถ्เคตीเคเคฐเคฃ เคे เคाเคฐเคฃ เคธंเคฏुเค्เคค เคชเคฐिเคตाเคฐ เคชเคฐ เคช्เคฐเคคिเคूเคฒ เคช्เคฐเคญाเคต เคชเคก़ा เคนै।
2. เคตैเคถ्เคตीเคृเคค เคชोเคถाเค เคी เคธ्เคตीเคाเคฐ्เคฏเคคा।
16. เคฌॉเคฎ्เคฌे เคช्เคฒाเคจ เค्เคฏा เคฅा?
เคเคค्เคคเคฐ -
เคฌॉเคฎ्เคฌे เคฏोเคเคจा เคเคจเคตเคฐी 1944 เคฎें เคเคฆ्เคฏोเคเคชเคคिเคฏों เคเคฐ เคคเคเคจीเคถिเคฏเคจों เคे เคเค เคธเคฎूเคน เคฆ्เคตाเคฐा เคช्เคฐเคธ्เคคाเคตिเคค เคญाเคฐเคค เคी เคเคฐ्เคฅिเค เคฏोเคเคจा เคฅी।
17. เคช्เคฐिเคตी เคชเคฐ्เคธ เคธे เคเคช เค्เคฏा เคธเคฎเคเคคे เคนैं?
เคเคค्เคคเคฐ -
เคญाเคฐเคค เคฎें, เคช्เคฐिเคตी เคชเคฐ्เคธ เคชूเคฐ्เคตเคตเคฐ्เคคी เคฐिเคฏाเคธเคคों เคे เคถाเคธเค เคชเคฐिเคตाเคฐों เคो 1947 เคฎें เคญाเคฐเคค เคे เคธाเคฅ เคเคीเคเคฐเคฃ เคे เคฒिเค เคเคจเคे เคธเคฎเคौเคคों เคे เคญाเค เคे เคฐूเคช เคฎें เคฆिเคฏा เคाเคจे เคตाเคฒा เคญुเคเคคाเคจ เคฅा।
18. เคเคชเคฐेเคถเคจ เคฌ्เคฒू เคธ्เคाเคฐ เค्เคฏा เคฅा?
เคเคค्เคคเคฐ -
เคเคชเคฐेเคถเคจ เคฌ्เคฒू เคธ्เคाเคฐ 1984 เคฎें เคญाเคฐเคคीเคฏ เคธเคถเคธ्เคค्เคฐ เคฌเคฒों เคฆ्เคตाเคฐा เคชंเคाเคฌ เคे เค เคฎृเคคเคธเคฐ เคฎें เคธ्เคตเคฐ्เคฃ เคฎंเคฆिเคฐ เคธे เคเคคंเคเคตाเคฆिเคฏों เคो เคนเคाเคจे เคे เคฒिเค เคเคฒाเคฏा เคเคฏा เคเค เคธैเคจ्เคฏ เค เคญिเคฏाเคจ เคฅा।
เคंเคก-C (5x4-20 เค ंเค)
19. "เคฎिเคाเคเคฒ เคोเคฐ्เคฌाเคोเคต เคจे เคธोเคตिเคฏเคค เคธंเค เคे เคชเคคเคจ เคฎें เค เคนเคฎ् เคญूเคฎिเคा เคจिเคญाเค" เคเคธ เคเคฅเคจ เคे เคชเคถ्เค เค เคชเคจे เคตिเคाเคฐ เคฒिเคिเค।
เคเคค्เคคเคฐ -
เค เคชเคจे เคฆेเคถ เคी เคฐाเคเคจीเคคिเค เคช्เคฐเคฃाเคฒी เคो เคฒोเคเคคांเคค्เคฐिเค เคฌเคจाเคจे เคเคฐ เค เคฐ्เคฅเคต्เคฏเคตเคธ्เคฅा เคो เคตिเคेเคจ्เคฆ्เคฐिเคค เคเคฐเคจे เคे เคเคจเคे เคช्เคฐเคฏाเคธों เคे เคाเคฐเคฃ 1991 เคฎें เคธाเคฎ्เคฏเคตाเคฆ เคा เคชเคคเคจ เคนुเค เคเคฐ เคธोเคตिเคฏเคค เคธंเค เคा เคตिเคเคเคจ เคนो เคเคฏा। (เคธเคตเคฐ्เคฃเคจ)
20. เคธंเคฏुเค्เคค เคฐाเคท्เค्เคฐ เคธंเค เคฎें เคिเคธ เคคเคฐเคน เคे เคธुเคงाเคฐों เคी เคเคตเคถ्เคฏเคเคคा เคฆिเคाเค เคฆेเคคी เคนै? เคोเค เคाเคฐ เคฒिเคिเค।
เคเคค्เคคเคฐ -
- เคธुเคฐเค्เคทा เคชเคฐिเคทเคฆ เคธुเคงाเคฐ।
- เคธंเคฏुเค्เคค เคฐाเคท्เค्เคฐ เคธเคिเคตाเคฒเคฏ เคชाเคฐเคฆเคฐ्เคถिเคคा เคธुเคงाเคฐ।
- เคฒोเคเคคांเคค्เคฐिเค เคนเคธ्เคคเค्เคทेเคช।
- เคตिเคตिเคงเคคा เคเคฐ เคฒोเคเคคंเคค्เคฐ เคा เคเคน्เคตाเคจ।
- เคตिเคค्เคค เคธुเคงाเคฐ।
- เคฎाเคจเคตाเคงिเคाเคฐ เคธुเคงाเคฐ।
- เคถเค्เคคि เค เคธंเคคुเคฒเคจ เคธुเคงाเคฐ।
21. (a) เคชाเคिเคธ्เคคाเคจ เคฎें เค เคชเคจे เค เคธ्เคคिเคค्เคต เคे เคฌाเคฆ เคธे เคฒोเคเคคंเคค्เคฐ เคे เคธ्เคฅाเคฏी เคจเคนी เคนो เคชाเคจे เคे เคिเคจ्เคนीं เคाเคฐ เคाเคฐเคฃों เคी เคต्เคฏाเค्เคฏा เคीเคिเคฏे।
เคเคค्เคคเคฐ -
1. เคธेเคจा เคा เค เคงिเค เคนเคธ्เคคเค्เคทेเคช
2. เคงเคฐ्เคฎเคुเคฐुเคं เคा เค เคงिเค เคนเคธ्เคคเค्เคทेเคช
3. เคเคฎींเคฆाเคฐों เคा เค เคงिเค เคนเคธ्เคคเค्เคทेเคช
4. เคตिเคฆेเคถी เคคाเคเคคों เคा เคญी เค เคงिเค เคนเคธ्เคคเค्เคทेเคช
เค เคฅเคตा
(b) เคฆเค्เคทिเคฃ เคเคถिเคฏा เคो เคฆेเคถों เคฎें เคฐाเคเคจैเคคिเค เคตिเคตिเคงเคคा เคฆिเคाเค เคฆेเคจे เคे เคाเคฐเคฃों เคो เคธ्เคชเคท्เค เคीเคिเคฏे।
เคเคค्เคคเคฐ -
1. เคเคชเคจिเคตेเคถเคตाเคฆ เคी เคตिเคฐाเคธเคค
2. เคाเคคीเคฏ เคตिเคตिเคงเคคा
3. เคงाเคฐ्เคฎिเค เคตिเคตिเคงเคคा
4. เคตिเคญिเคจ्เคจ เคญाเคทाเคँ
5. เคเคिเคฒ เคญौเคोเคฒिเค เคธ्เคฅिเคคि
22. (a) เคंเคฆिเคฐा เคाँเคงी เคฆ्เคตाเคฐा เคเคชाเคคเคाเคฒ เคฒเคाเคจे เคे เคชीเคे เคे เคाเคฐเคฃों เคो เคเคฃ्เค เคीเคिเคฏे।
เคเคค्เคคเคฐ -
1. เคเคฐ्เคฅिเค เคธंเคเค
2. เคुเคเคฐाเคค เคเคฐ เคฌिเคนाเคฐ เคฎें เคाเคค्เคฐ เค เคถांเคคि
3. เคे.เคชी. เคा เคंเคฆोเคฒเคจ
4. เคฐेเคฒเคตे เคนเคก़เคคाเคฒ
5. เคจ्เคฏाเคฏเคชाเคฒिเคा เคธे เคเคเคฐाเคต
6. เคเคฒाเคนाเคฌाเคฆ เคเค्เค เคจ्เคฏाเคฏाเคฒเคฏ เคा เคซैเคธเคฒा
7. เคธाเคฎूเคนिเค เคช्เคฐเคฆเคฐ्เคถเคจ
เค เคฅเคตा
(b) เคญाเคฐเคค เคฎें เคเคชाเคคเคाเคฒ เคฒเคाเคจे เคे เค्เคฏा เคชเคฐिเคฃाเคฎ เคฆेเคเคจे เคो เคฎिเคฒे? เคोเค เคाเคฐ เคฒिเคिเค।
เคเคค्เคคเคฐ -
1. เคिเคธी เคญी เคฎीเคกिเคฏा เคเคเคเคฒेเค เคो เคฌिเคจा เคธेंเคธเคฐเคถिเคช เคे เคธเคฎाเคाเคฐ เคช्เคฐเคธाเคฐिเคค เคเคฐเคจे เคी เค เคจुเคฎเคคि เคจเคนीं เคฅी।
2. เคเคจ เคธเคญी เคเคเคจाเคं เคे เคชเคฐिเคฃाเคฎเคธ्เคตเคฐूเคช เคुเค เคฎौเคฒिเค เค เคงिเคाเคฐों เคा เคเคฒ्เคฒंเคเคจ เคนुเค เคเคฐ เคธाเคฅ เคนी เคฏเคน เคตिเคถुเคฆ्เคง เคฎाเคจเคตाเคงिเคाเคฐ เคเคฒ्เคฒंเคเคจ เคा เคฎाเคฎเคฒा เคญी เคฅा।
3. เคญाเคฐเคค เคे เคเค เคนिเคธ्เคธों เคฎें, เคต्เคฏเค्เคคिเคฏों เคो เคธंเคเค เคจ เคฌเคจाเคจे เคเคฐ เคैเคฐ-เคต्เคฏเค्เคคिเคเคค เคตिเคทเคฏों เคชเคฐ เคเคฐ्เคा เคเคฐเคจे เคธे เคฐोเคเคจे เคे เคฒिเค เคธเคถเคธ्เคค्เคฐ เคเคฐ्เคฎिเคฏों เคा เคเค เคจ เคिเคฏा เคเคฏा เคฅा।
4. เคเคชाเคคเคाเคฒ เคे เคธเคฎเคฏ เคฒोเคों เคे เคฎाเคจเคตाเคงिเคाเคฐों เคे เคฎुเคฆ्เคฆों เคो เคฆेเคเคคे เคนुเค, เคฏเคน เคเคนा เคाเคจा เคाเคนिเค เคि เคฏเคน เคธंเคตिเคงाเคจ เคเคฐ เคธเคฐเคाเคฐ เคฆ्เคตाเคฐा เค เคชเคจे เคฒोเคों เคे เคช्เคฐเคคि เคเคธ्เคคेเคฎाเคฒ เคी เคเค เคธเคฌเคธे เคฎเคจเคฎाเคจी เคถเค्เคคिเคฏों เคฎें เคธे เคเค เคฅी।
5. เคธंเคตिเคงाเคจ, เคฎौเคฒिเค เคธ्เคตเคคंเคค्เคฐเคคा เคा เคเค เคชเคตिเคค्เคฐ เคाเคฐ्เคเคฐ, เคธเคฌเคธे เคจिเคฐ्เคฆเคฏी เคคเคฐीเคे เคธे เคเคฎเคोเคฐ เคिเคฏा เคเคฏा।
6. เคชुเคฒिเคธ เคเคฐ เคธेเคจा เคी เคช्เคฐाเคฅเคฎिเค เคिเคฎ्เคฎेเคฆाเคฐिเคฏों เคฎें เคธे เคเค เคต्เคฏเค्เคคिเคฏों เคो เคธเคฎूเคน เคฌเคจाเคจे เคธे เคฐोเคเคจा เคเคฐ เคเคจ เคฒोเคों เคो เคिเคฐเคซ्เคคाเคฐ เคเคฐเคจा เคฅा เคो เคธंเคฆिเค्เคง เคฒเค เคฐเคนे เคฅे เคฏा เคाเคฎ เคเคฐ เคฐเคนे เคฅे।
(เคोเค เค เคจ्เคฏ)
23. เคญाเคฐเคค เคฎें เคांเค्เคฐेเคธ เคे เคช्เคฐเคญुเคค्เคต เคी เคช्เคฐเคृเคคि เค เคจ्เคฏ เคฆेเคถों เคฎें เคชाเคฐ्เคिเคฏों เคे เคช्เคฐเคญुเคค्เคต เคी เคช्เคฐเคृเคคि เคธे เคिเคธ เคช्เคฐเคाเคฐ เคญिเคจ्เคจ เคฐเคนी เคนै?
เคเคค्เคคเคฐ -
เคญाเคฐเคค เคฎें เคเค เคชाเคฐ्เคी เคा เคช्เคฐเคญुเคค्เคต เคธंเคตिเคงाเคจ เคी เคฒोเคเคคांเคค्เคฐिเค เคญाเคตเคจा เคธे เคธเคฎเคौเคคा เคจเคนीं เคเคฐเคคा เคนै เคเคฌเคि เค เคจ्เคฏ เคฆेเคถों เคจे เคเคธเคธे เคธเคฎเคौเคคा เคिเคฏा เคนै:
1. เคीเคจ, เค्เคฏूเคฌा เคเคฐ เคธीเคฐिเคฏा เคैเคธे เคฆेเคถों เคฎें เคธंเคตैเคงाเคจिเค เคช्เคฐाเคตเคงाเคจों เคे เคคเคนเคค เคนी เคเค เคชाเคฐ्เคी เคฆ्เคตाเคฐा เคถाเคธเคจ เคเคฐเคจे เคी เค เคจुเคฎเคคि เคนै।
2. เคฎ्เคฏांเคฎाเคฐ, เคฌेเคฒाเคฐूเคธ, เคฎिเคธ्เคฐ เคฎें เคญी เคाเคจूเคจी เคเคฐ เคธैเคจ्เคฏ เคเคชाเคฏों เคे เคाเคฐเคฃ เคเค เคชाเคฐ्เคी เคช्เคฐเคฃाเคฒी เคा เค เคจुเคญเคต เคนै।
3. เคญाเคฐเคค เคฎें เคांเค्เคฐेเคธ เคฒोเคเคคंเคค्เคฐ เคชเคฐ เคเคงाเคฐिเคค เคธ्เคตเคคंเคค्เคฐ เคเคฐ เคจिเคท्เคชเค्เคท เคुเคจाเคตों เคे เคจाเคฎ เคชเคฐ เคนाเคตी เคนै เคเคนाँ เคฆूเคธเคฐी เคชाเคฐ्เคी เคा เคนाเคฐเคจा เคญी เคाเคฏเค เคนै।
เคंเคก-D (3x4-12 เค ंเค)
24. เคจीเคे เคฆिเค เคเค เคिเคค्เคฐ เคा เค เคง्เคฏเคฏเคจ เคीเคिเค เคเคฐ เคเคธเคे เคจीเคे เคช्เคฐเคถ्เคจों เคे เคเคค्เคคเคฐ เคฆीเคिเค।
เคธเคฌเคธे เคเคชเคฏुเค्เคค เคตिเคเคฒ्เคช เคुเคจिเค:
(i) เคเคชเคฐोเค्เคค เคिเคค्เคฐ เคฎें เคिเคธ เคช्เคฐเคाเคฐ เคी เค เคธुเคฐเค्เคทा เคो เคฆเคฐ्เคถाเคฏा เคเคฏा เคนै?
(a) เคเคคंเคเคตाเคฆी เคนเคฎเคฒा
(b) เคฎाเคจเคตीเคฏ เคธुเคฐเค्เคทा
(c) เคธीเคฎा เคชเคฐ เคนเคฎเคฒा
(d) เคฏुเคฆ्เคง
(ii) เคจिเคฎ्เคจ เคฎें เคौเคจ-เคธा เคเคคเคฐा เคฎाเคจเคต เคธुเคฐเค्เคทा เคी เคชाเคฐंเคชเคฐिเค เค เคตเคงाเคฐเคฃा เคธे เคुเคก़ा เคนुเค เคจเคนीं เคนै?
(a) เคृเคน เคฏुเคฆ्เคง
(b) เคตिเคฆेเคถी เคนเคฎเคฒा
(c) เคญुเคเคฎเคฐी
(d) เคนिंเคธा
(iii) เคตिเคถ्เคต เคธुเคฐเค्เคทा เคी เค เคตเคงाเคฐเคฃा เคชเคฐ เคเคฌ เคธे เคตिเคถ्เคตเคต्เคฏाเคชी เคเคฐ्เคा เคนोเคจे เคฒเคी เคนै?
(a) 1960 เคे เคฆเคถเค เคธे
(b) 1970 เคे เคฆเคถเค เคธे
(c) 1980 เคे เคฆเคถเค เคธे
(d) 1990 เคे เคฆเคถเค เคธे
(iv) เคฒोเคों เคो เคจिเคฎ्เคจ เคธे เคौเคจเคธा เค เคงिเคाเคฐ เคช्เคฐเคฆाเคจ เคเคฐเคจे เคธे เคธुเคฐเค्เคทा เคे เคเคคเคฐों เคธे เคเคธाเคจी เคธे เคจिเคชเคा เคा เคธเคเคคा เคนै?
(a) เคฎเคค เคฆेเคจे เคा เค เคงिเคाเคฐ
(b) เคฎाเคจเคต เค เคงिเคाเคฐ
(c) เคธเคฎाเคจเคคा เคा เค เคงिเคाเคฐ
(d) เคเคฐ्เคฅिเค เค เคงिเคाเคฐ
เคจिเคฎ्เคจเคฒिเคिเคค เคช्เคฐเคถ्เคจ เคेเคตเคฒ เคฆृเคท्เคिเคฌाเคงिเคค เคตिเคฆ्เคฏाเคฐ्เคฅिเคฏों เคे เคฒिเค เคช्เคฐเคถ्เคจ เคธंเค्เคฏा 24 เคे เคธ्เคฅाเคจ เคชเคฐ เคนैं।
(i) เคैเคฐ เคชाเคฐंเคชเคฐिเค เค เคธुเคฐเค्เคทा เคा เคोเค เคเค เคเคฆाเคนเคฐเคฃ เคฒिเคिเค?
เคเคค्เคคเคฐ -
เคฎเคนाเคฎाเคฐी
(ii) เคชเคฐเคฎाเคฃु เค เคช्เคฐเคธाเคฐ เคธंเคงि เคเคฌ เค เคธ्เคคिเคค्เคต เคฎें เคเค เคฅी?
เคเคค्เคคเคฐ -
1970
(iii) เคถांเคคि เคे เคฒिเค เคौเคจ-เคธे เคชเค्เคทी เคो เคช्เคฐเคคीเค เคिเคจ्เคน เคे เคฐूเคช เคฎें เคฒिเคฏा เคाเคคा เคนै?
เคเคค्เคคเคฐ -
เคธเคซेเคฆ เคเคฌूเคคเคฐ
(iv) เค เคฎेเคฐिเคा เคชเคฐ เคธเคฌเคธे เคฌเคก़ा เคเคคंเคเคตाเคฆी เคนเคฎเคฒा เคเคฌ เคนुเค เคถ्เคต?
เคเคค्เคคเคฐ -
09/11 เคฏा 11 เคธिเคคंเคฌเคฐ 2001
25. เคญाเคฐเคค เคे เคฆिเค เคเค เคฐाเคเคจीเคคिเค เคฐेเคा เคฎाเคจเคिเคค्เคฐ เคฎें เคाเคฐ เคฐाเค्เคฏों เคो (A), (B), (C) เคเคฐ (D) เคे เคฐूเคช เคฎें เคชिเคนिเคค เคिเคฏा เคเคฏा เคนै। เคญीเคे เคฆी เคเค เคाเคจเคाเคฐी เคे เคเคงाเคฐ เคชเคฐ เคเคจ เคฐाเค्เคฏों เคी เคชเคนเคाเคจ เคीเคिเค เคเคฐ เคเคจเคे เคธเคนी เคจाเคฎ เค เคชเคจी เคเคค्เคคเคฐ เคชुเคธ्เคคिเคा เคฎें เคเคธ्เคคेเคฎाเคฒ เคी เคเค เคाเคจเคाเคฐी เคे เคธंเคฌंเคงिเคค เค्เคฐเคฎ เคธंเค्เคฏा เคเคฐ เคธंเคฌंเคงिเคค เคตเคฐ्เค เคे เคธाเคฅ เคจीเคे เคฆिเค เคเค เคช्เคฐाเคฐूเคช เคे เค เคจुเคธाเคฐ เคฒिเคिเค :
(i) เคตเคน เคฐाเค्เคฏ เคिเคธเคฎे เคฌाเคนเคฐी เคฒोเคों เคे เคिเคฒाเคซ เคเคจ्เคฆोเคฒเคจ เคเคฒाเคฏा เคเคฏा
(ii) เคญाเคฐเคค เคा 22เคตां เคฐाเค्เคฏ
(iii) เคญाเคฐเคค เคा เคธเคฌเคธे เคจเคต เคจिเคฐ्เคฎिเคค เคฐाเค्เคฏ
(iv) เคฆเค्เคทिเคฃ เคญाเคฐเคค เคा เคตเคน เคฐाเค्เคฏ เคเคนाँ เคนिंเคฆी เคญाเคทा เคो เคฐाเคเคญाเคทा เคฌเคจाเคจे เคे เคตिเคฐुเคฆ्เคง เคเคจ्เคฆोเคฒเคจ เคเคฒाเคฏा เคเคฏा
เคเคค्เคคเคฐ -
เคจोเคः เคจिเคฎ्เคจเคฒिเคिเคค เคช्เคฐเคถ्เคจ, เคช्เคฐเคถ्เคจ เคธंเค्เคฏा 23 เคे เคธ्เคฅाเคจ เคชเคฐ เคेเคตเคฒ เคฆृเคท्เคिเคฌाเคงिเคค เค เคญ्เคฏเคฐ्เคฅिเคฏों เคे เคฒिเค เคนैं।
เคจिเคฎ्เคจเคฒिเคिเคค เคे เคจाเคฎ เคฌเคคाเคเค:
(i) เคฆ्เคฐเคตिเคก़ เคเคจ्เคฆोเคฒเคจ เคฎुเค्เคฏเคคः เคญाเคฐเคค เคे เคौเคเคธे เคฐाเค्เคฏ เคฎें เคเคฒाเคฏा เคเคฏा?
เคเคค्เคคเคฐ -
เคคเคฎिเคฒเคจाเคกु
(ii) เคเคฎ्เคฎू เคเคฐ เคเคถ्เคฎीเคฐ เคธे เคौเคจ-เคธे 2 เคจเค เคेंเคฆ्เคฐ เคถाเคธिเคค เคช्เคฐเคฆेเคถ เคฌเคจाเคฏे เคเคฏे เคนैं?
เคเคค्เคคเคฐ -
เคเคฎ्เคฎू-เคเคถ्เคฎीเคฐ เคเคฐ เคฒเคฆ्เคฆाเค
(iii) เคชंเคाเคฌ เคธเคฎเคौเคคा เคिเคธ-เคिเคธ เคจेเคคा เคे เคฎเคง्เคฏ เคนुเค เคฅा?
เคเคค्เคคเคฐ -
เคฐाเคीเคต เคाँเคงी เคฒोंเคे เคตाเคฒ เคे เคฎเคง्เคฏ
(iv) เค เคฐुเคฃाเคเคฒ เคช्เคฐเคฆेเคถ เคो เคฐाเค्เคฏ เคा เคฆเคฐ्เคा เคिเคธ เคตเคฐ्เคท เคฎिเคฒा เคฅा?
เคเคค्เคคเคฐ -
1987
26. เคเคฆ्เคฏांเคถ เคो เคชเคข़िเค เคเคฐ เคจीเคे เคฆिเค เคเค เคช्เคฐเคถ्เคจों เคे เคฒिเค เคธเคฌเคธे เคเคชเคฏुเค्เคค เคเคค्เคคเคฐ เคुเคจिเค :
1970 เคฎें เคชाเคिเคธ्เคคाเคจ เคे เคธाเคฎเคจे เคเค เคเคนเคฐा เค ंเคฆเคฐूเคจी เคธंเคเค เค เคเคก़ा เคนुเค। เคชाเคिเคธ्เคคाเคจ เคे เคชเคนเคฒे เคเคฎ เคुเคจाเคต เคฎें เคंเคกिเคค เคเคจाเคฆेเคถ เคเคฏा। เคुเคฒ्เคซिเคाเคฐ เค เคฒी เคญुเค्เคों เคी เคชाเคฐ्เคी เคชเคถ्เคिเคฎी เคชाเคिเคธ्เคคाเคจ เคฎें เคตिเคเคฏी เคฐเคนी เคเคฌเคि เคฎुเคीเคฌुเคฐ्เคฐเคนเคฎाเคจ เคी เคชाเคฐ्เคी เคเคตाเคฎी เคฒीเค เคจे เคชूเคฐ्เคตी เคชाเคिเคธ्เคคाเคจ เคฎें เคोเคฐเคฆाเคฐ เคाเคฎเคฏाเคฌी เคนाเคธिเคฒ เคी। เคชเคถ्เคिเคฎी เคชाเคिเคธ्เคคाเคจ เคे เคจेเคคाเคं เคे เคนाเคฅों เค เคชเคจे เคธाเคฅ เคนुเค เคฆोเคฏเคฎ เคฆเคฐ्เคे เคे เคจाเคเคฐिเคों เคे เคฌเคฐ्เคคाเคต เคे เคตिเคฐोเคง เคฎें เคชूเคฐ्เคตी เคชाเคिเคธ्เคคाเคจ เคी เคฌंเคाเคฒी เคเคจเคคा เคจे เคเคธ เคชाเคฐ्เคी เคो เคตोเค เคฆिเคฏा เคฅा। เคชाเคिเคธ्เคคाเคจ เคे เคถाเคธเค เคเคธ เคเคจाเคฆेเคถ เคो เคธ्เคตीเคाเคฐ เคจเคนीं เคเคฐ เคชा เคฐเคนे เคฅे। เคเคตाเคฎी เคฒीเค เคเค เคชเคฐिเคธंเค เคฌเคจाเคจे เคी เคฎांเค เคเคฐ เคฐเคนी เคฅी เคฒेเคिเคจ เคตे เคเคธ เคฎांเค เคो เคธ्เคตीเคाเคฐ เคเคฐเคจे เคे เคฒिเค เคคैเคฏाเคฐ เคจเคนीं เคฅे।
เคเคธी เคเคเคน เคชाเคिเคธ्เคคाเคจी เคธेเคจा เคจे เคถेเค เคฎुเคीเคฌ เคो เคिเคฐเคซ्เคคाเคฐ เคเคฐ เคฒिเคฏा เคเคฐ เคชूเคฐ्เคตी เคชाเคिเคธ्เคคाเคจ เคे เคฒोเคों เคชเคฐ เคुเคฒ्เคฎ เคขाเคจे เคถुเคฐू เคเคฐ เคฆिเค। เคเคตाเคฌ เคฎें เคชूเคฐ्เคตी เคชाเคिเคธ्เคคाเคจ เคी เคเคจเคคा เคจे เค เคชเคจे เคเคฒाเคे เคฏाเคจि เคฎौเคूเคฆा เคฌांเค्เคฒाเคฆेเคถ เคो เคชाเคिเคธ्เคคाเคจ เคธे เคฎुเค्เคค เคเคฐเคจे เคे เคฒिเค เคธंเคเคฐ्เคท เคेเคก़ เคฆिเคฏा। 1971 เคฎें เคชूเคฐे เคธाเคฒ เคญाเคฐเคค เคो 80 เคฒाเค เคถเคฐเคฃाเคฅिเคฏों เคा เคฌोเค เคตเคนเคจ เคเคฐเคจा เคชเคก़ा। เคฏे เคถเคฐเคฃाเคฐ्เคฅी เคชूเคฐ्เคตी เคชाเคिเคธ्เคคाเคจ เคธे เคญाเคเคเคฐ เคญाเคฐเคค เคे เคจเคเคฆीเคी เคเคฒाเคों เคฎें เคถเคฐเคฃ เคฒिเค เคนुเค เคฅे। เคญाเคฐเคค เคจे เคฌांเค्เคฒाเคฆेเคถ เคे เคฎुเค्เคคि เคธंเค्เคฐाเคฎ เคो เคจैเคคिเค เคธเคฎเคฐ्เคฅเคจ เคเคฐ เคญौเคคिเค เคธเคนाเคฏเคคा เคฆी। เคชाเคिเคธ्เคคाเคจ เคจे เคเคฐोเคช เคฒเคाเคฏा เคि เคญाเคฐเคค เคเคธे เคคोเคก़เคจे เคी เคธाเคिเคถ เคเคฐ เคฐเคนा เคนै।
(i) เคชाเคिเคธ्เคคाเคจ เคฎें เคชเคนเคฒा เคเคฎ เคुเคจाเคต เคเคฌ เคนुเค เคฅा?
(a) 1950
(b) 1960
(c) 1970
(d) 1980
(ii) 1970 เคे เคเคฎ เคुเคจाเคต เคฎें เคชूเคฐ्เคตी เคชाเคिเคธ्เคคाเคจ เคฎें เคौเคจ-เคธी เคชाเคฐ्เคी เคตिเคเคฏी เคฐเคนी เคฅी?
(a) เคเคตाเคฎी เคฒीเค
(b) เคฎुเคธ्เคฒिเคฎ เคฒीเค
(c) เคฌांเค्เคฒाเคฆेเคถ เคจेเคถเคจเคฒ เคชाเคฐ्เคी
(d) เคชाเคिเคธ्เคคाเคจ เคฒीเค
(iii) เคฌांเค्เคฒाเคฆेเคถ เคे เคฎुเค्เคคि เคธंเค्เคฐाเคฎ เคฎें เคญाเคฐเคค เคी เค्เคฏा เคญूเคฎिเคा เคฐเคนी เคฅी?
เคเคค्เคคเคฐ -
เคญाเคฐเคค เคจे เคूเคจ-เคुเคฒाเค 1971 เคฎें เคฌांเค्เคฒाเคฆेเคถ เคฎुเค्เคคि เคธंเค्เคฐाเคฎ เคฎें เค เคชเคจी เคชूเคฐ्เคฃ เคญाเคीเคฆाเคฐी เคถुเคฐू เคी, เคเคฌ เคฎुเค्เคคि เคตाเคนिเคจी (เคธ्เคตเคคंเคค्เคฐเคคा เคธेเคจाเคจिเคฏों) เคी เคญเคฐ्เคคी เคคेเค เคนो เคเค เคเคฐ เคญाเคฐเคค เคจे เคเคจ्เคนें เคช्เคฐเคถिเค्เคทเคฃ เคฆेเคจा เคถुเคฐू เคเคฐ เคฆिเคฏा เคคเคฅा เคชाเคिเคธ्เคคाเคจ เคी เคฎเคเคฌूเคค เคจिเคฏเคฎिเคค เคธेเคจा เคे เคिเคฒाเคซ เคฒเคก़เคจे เคे เคฒिเค เคนเคฅिเคฏाเคฐ เคเคฐ เคोเคฒा-เคฌाเคฐूเคฆ เคเคชเคฒเคฌ्เคง เคเคฐाเคจा เคถुเคฐू เคเคฐ เคฆिเคฏा।
เคंเคก-E (4x6-24 เค ंเค)
27. (a) "เคตเคฐ्เคคเคฎाเคจ เคธเคฎเคฏ เคฎें เคญाเคฐเคค เคฎें เคเค เคฌंเคงเคจ เคธเคฐเคाเคฐों เคा เคฆौเคฐ เคฆिเคाเค เคฆे เคฐเคนा เคนै।" เคเค เคฌंเคงเคจ เคธเคฐเคाเคฐों เคे เคฒाเคญों เคा เคตिเคถ्เคฒेเคทเคฃ เคीเคिเค।
เคเคค्เคคเคฐ -
- เคธเคฐเคाเคฐ เคे เคाเคฎเคाเค เคฎें เคตिเคตिเคง เคนिเคคों เคा เคธเคฎाเคฏोเคเคจ เคนोเคคा เคนै।
- เคเค เคฌंเคงเคจ เคธเคฐเคाเคฐ เคตिเคญिเคจ्เคจ เคธเคฎूเคนों เคी เค เคชेเค्เคทाเคं เคो เคชूเคฐा เคเคฐเคจे เคเคฐ เคเคจเคी เคถिเคाเคฏเคคों เคा เคจिเคตाเคฐเคฃ เคเคฐเคจे เคे เคฒिเค เคเค เคैเคจเคฒ เคे เคฐूเคช เคฎें เคाเคฐ्เคฏ เคเคฐเคคी เคนै।
- เคญाเคฐเคค เคเค เค เคค्เคฏเคงिเค เคตिเคตिเคงเคคाเคชूเคฐ्เคฃ เคฆेเคถ เคนै। เคฏเคนाँ เคตिเคญिเคจ्เคจ เคธंเคธ्เคृเคคिเคฏाँ, เคญाเคทाเคँ, เคाเคคिเคฏाँ, เคงเคฐ्เคฎ เคเคฐ เคाเคคीเคฏ เคธเคฎूเคน เคนैं। เคเคธเคा เคฎเคคเคฒเคฌ เคนै เคि เคเค เคฌंเคงเคจ เคธเคฐเคाเคฐ เคी เคช्เคฐเคृเคคि เค เคงिเค เคช्เคฐเคคिเคจिเคงि เคฎूเคฒเค เคนोเคคी เคนै เคเคฐ เคฏเคน เคฎเคคเคฆाเคคाเคं เคी เคฒोเคเคช्เคฐिเคฏ เคฐाเคฏ เคो เคฆเคฐ्เคถाเคคी เคนै।
- เคเค เคฌंเคงเคจ เคธเคฐเคाเคฐ เคฎें เคตिเคญिเคจ्เคจ เคฐाเคเคจीเคคिเค เคฆเคฒ เคถाเคฎिเคฒ เคนोเคคे เคนैं เคिเคจเคी เค เคชเคจी เคตिเคाเคฐเคงाเคฐाเคँ เคฏा เคเคेंเคกा เคนोเคคे เคนैं। เคฒेเคिเคจ เคธเคฐเคाเคฐ เคी เคจीเคคि เคे เคฒिเค เคธเคญी เคเค เคฌंเคงเคจ เคธเคนเคฏोเคिเคฏों เคी เคธเคนเคฎเคคि เคी เคเคตเคถ्เคฏเคเคคा เคนोเคคी เคนै। เคเคธเคฒिเค, เคเค เคฌंเคงเคจ เคธเคฐเคाเคฐ เคเคฎ เคธเคนเคฎเคคि เคเคงाเคฐिเคค เคฐाเคเคจीเคคि เคी เคเคฐ เคฒे เคाเคคी เคนै।
- เคเค เคฌंเคงเคจ เคी เคฐाเคเคจीเคคि เคญाเคฐเคคीเคฏ เคฐाเคเคจीเคคिเค เคต्เคฏเคตเคธ्เคฅा เคे เคธंเคीเคฏ เคขांเคे เคो เคฎเคเคฌूเคค เคเคฐเคคी เคนै। เคเคธा เคเคธเคฒिเค เคนै เค्เคฏोंเคि เคเค เคฌंเคงเคจ เคธเคฐเคाเคฐ เค्เคทेเคค्เคฐीเคฏ เคฎांเคों เคे เคช्เคฐเคคि เค เคงिเค เคธंเคตेเคฆเคจเคถीเคฒ เคเคฐ เคเคค्เคคเคฐเคฆाเคฏी เคนोเคคी เคนै।
- เคเค เคฌंเคงเคจ เคธเคฐเคाเคฐ เคจिเคฐंเคुเคถ เคถाเคธเคจ เคी เคธंเคญाเคตเคจाเคं เคो เคเคฎ เคเคฐเคคी เคนै। เคเคธा เคธเคฐเคाเคฐ เคे เคाเคฎเคाเค เคฎें เคเค เคนी เคฐाเคเคจीเคคिเค เคฆเคฒ เคे เคเคฎ เคตเคฐ्เคเคธ्เคต เคे เคाเคฐเคฃ เคนोเคคा เคนै। เคเค เคฌंเคงเคจ เคे เคธเคญी เคธเคฆเคธ्เคฏ เคจिเคฐ्เคฃเคฏ เคฒेเคจे เคฎें เคญाเค เคฒेเคคे เคนैं।
เค เคฅเคตा
(b) "1990 เคा เคฆเคถเค เคญाเคฐเคคीเคฏ เคฐाเคเคจीเคคि เคฎें เค เคจेเค เคाเคฐเคฃों เคी เคตเคเคน เคธे เคเคฐ्เคा เคฎें เคฐเคนा เคฅा।" เคिเคจ्เคนीं เคคीเคจ เคाเคฐเคฃों เคชเคฐ เคช्เคฐเคाเคถ เคกाเคฒिเค।
เคเคค्เคคเคฐ -
1. เคญाเคฐเคค เคฎें เคเค เคฌंเคงเคจ เคธเคฐเคाเคฐों เคा เคเคฆเคฏ
2. เคญाเคฐเคค เคฎें เคเคฐ्เคฅिเค เคธुเคงाเคฐों เคी เคถुเคฐुเคเคค
3. เค เคจ्เคฏ เคชिเคเคก़ा เคตเคฐ्เค เคा เคฐाเคเคจीเคคि เคฎें เคเคฆเคฏ
28. (a) เคญाเคฐเคค เคे เคธ्เคตเคคंเคค्เคฐ เคนोเคจे เคे เคฌाเคฆ เคญाเคฐเคคीเคฏ เคจेเคคाเคं เคे เคธाเคฎเคจे เคฎुเค्เคฏ เคुเคจौเคคिเคฏाँ เค्เคฏा-เค्เคฏा เคฅीं เคเคฐ เคเคจ्เคนोเคจे เคिเคธ เคช्เคฐเคाเคฐ เคเคจเคธे เคจिเคाเคค เคชाเค।
เคเคค्เคคเคฐ -
1. เคเคเคคा เคे เคธूเคค्เคฐ เคฎें เคฌांเคงเคจे เคी เคुเคจौเคคी เคฐिเคฏाเคธเคคों เคा เคเคीเคเคฐเคฃ, เคธเคญी เคो เคญाเคฐเคค เคฎें เคฎिเคฒाเคจा।
2. เคฒोเคเคคंเคค्เคฐ เคाเคฏเคฎ เคฐเคเคจा เคญाเคฐเคค เคฐाเคเคคเคจ्เคค्เคฐ เคต เค เคจ्เคฏ เคिเคธी เคญी เคช्เคฐเคाเคฐ เคी เคคाเคจाเคถाเคนी เคธे เคฆूเคฐ เคฐเคนเคจा เคाเคนเคคा เคฅा, เคฒोเคเคคंเคค्เคฐ เคฎें เคนी เคธเคฌเคे เคนिเคค เคธुเคฐเค्เคทिเคค เคฐเคน เคธเคเคคे เคนैं।
3. เคคेเค เคเคคि เคธे เคตिเคाเคธ เคเคฐเคจाः เคธाเคฎ्เคฏเคตाเคฆ เคเคฐ เคชूเคीเคตाเคฆ เคฆोเคจों เคนी เคो เค เคชเคจाเคाเคฐ เคคेเค เคตिเคाเคธ เคिเคฏा เคा เคธเคเคคा เคฅा।
เค เคฅเคตा
(b) "เคญाเคฐเคค เคा เคตिเคญाเคाเคจ เคเค เคญเคฏंเคเคฐ เคฎाเคจเคตीเคฏ เคค्เคฐाเคธเคฆी เคे เคฐूเคช เคฎें เคฏाเคฆ เคिเคฏा เคाเคคा เคนै।" เคเคธเค เคชीเคे เคे เคाเคฐเคฃों เคी เคต्เคฏाเค्เคฏा เคीเคिเคฏे।
เคเคค्เคคเคฐ -
1. เคธाเคฎूเคนिเค เคชเคฒाเคฏเคจः เคฒเคเคญเค 80 เคฒाเค เคฒोเค เคเคธ เคเคเคน เคเคฒे เคเค เคिเคธे เคตे เคธुเคฐเค्เคทिเคค เค्เคทेเคค्เคฐ เคฎाเคจเคคे เคฅे। เคฎुเคธเคฒเคฎाเคจ เคชाเคिเคธ्เคคाเคจ เคी เคเคฐ เคเคฒे เคเค, เคเคฌเคि เคนिंเคฆू เคเคฐ เคธिเค เคญाเคฐเคค เคी เคเคฐ เคเคฒे เคเค।
2. เคฆोเคจों เคคเคฐเคซ เคธाเคฎूเคนिเค เคนเคค्เคฏाเคं เคเคฐ เค เคค्เคฏाเคाเคฐः 20 เคฒाเค เคฒोเค เคฎाเคฐे เคเค, เคเค เคฒोเค เคฆूเคธเคฐे เคธเคฎुเคฆाเคฏों เคे เคธเคฆเคธ्เคฏों เคเคฐ เคเคญी-เคเคญी เค เคชเคจे เคนी เคชเคฐिเคตाเคฐों เคे เคฒोเคों เคฆ्เคตाเคฐा เคฎाเคฐे เคเค, เคธाเคฅ เคนी เคถเคฐเคฃाเคฐ्เคฅी เคถिเคตिเคฐों เคฎें เคซैเคฒเคจे เคตाเคฒी เคธंเค्เคฐाเคฎเค เคฌीเคฎाเคฐिเคฏों เคे เคाเคฐเคฃ เคญी เคฎाเคฐे เคเค।
3. เคฎเคนिเคฒाเคं เคे เคिเคฒाเคซ เคนिंเคธाः เคฎเคนिเคฒाเคं เคा เค เคชเคนเคฐเคฃ เคिเคฏा เคเคฏा, เคเคจเคे เคธाเคฅ เคฌเคฒाเคค्เคाเคฐ เคिเค เคเค, เคธाเคฐ्เคตเคเคจिเค เคฐूเคช เคธे เค เคชเคฎाเคจिเคค เคिเคฏा เคเคฏा เคเคฐ เคเค เคฎเคนिเคฒाเคं เคो เค เคชเคจी เคชเคตिเคค्เคฐเคคा เคी เคฐเค्เคทा เคเคฐเคจे เคे เคช्เคฐเคฏाเคธ เคฎें เคเคค्เคฎเคนเคค्เคฏा เคเคฐเคจे เคे เคฒिเค เคฎเคเคฌूเคฐ เคนोเคจा เคชเคก़ा।
4. เคเคฐ्เคฅिเค เคธंเคธाเคงเคจों เคे เคธंเคฆเคฐ्เคญ เคฎें เคช्เคฐเคญाเคตः เคญाเคฐเคค เคूเค เคเคฐ เคเคชाเคธ เคธे เคตंเคिเคค เคนो เคเคฏा เคเคฐ เคชाเคिเคธ्เคคाเคจ เคंเคงเคจ เคธे।
5. เคถเคฐเคฃाเคฐ्เคฅिเคฏों เคी เคธเคฎเคธ्เคฏाः เคฆोเคจों เคฐाเค्เคฏों เคो เคฌाเคฆ เคฎें เคตिเคญाเคเคจ เคे เคฌाเคฆ เคถเคฐเคฃाเคฐ्เคฅिเคฏों เคो เคธเคฎाเคฏोเคिเคค เคเคฐเคจे เคเคฐ เคชुเคจเคฐ्เคตाเคธ เคเคฐเคจे เคฎें เคญाเคฐी เคธเคฎเคธ्เคฏाเคं เคा เคธाเคฎเคจा เคเคฐเคจा เคชเคก़ा, เคिเคจเคी เคธंเค्เคฏा เคคเคฌ เคฌเคข़ เคเค เคเคฌ เคชाเคिเคธ्เคคाเคจ เคจे 1947-48 เคฎें เคเคฎ्เคฎू เคเคฐ เคเคถ्เคฎीเคฐ เคชเคฐ เค เคตैเคง เคฐूเคช เคธे เคเคฌ्เคा เคเคฐเคจे เคी เคोเคถिเคถ เคी।
6. เคถเคค्เคฐुเคคा เคเคฐ เคธंเคฆेเคนः เคตिเคญाเคเคจ เคे เคाเคฐเคฃ เคนुเค เคนिंเคธा เคी เคตिเคฐाเคธเคค เคจे เคฆोเคจों เคเคฐ เคธंเคฆेเคน เคा เคฎाเคนौเคฒ เคชैเคฆा เคเคฐ เคฆिเคฏा เคो เคเค เคญी เคธंเคฌंเคงों เคो เคช्เคฐเคญाเคตिเคค เคเคฐเคคा เคนै।
29. (a) "เคญाเคฐเคค เคนเคฎेเคถा เคธे เคนी เคชเคฐ्เคฏाเคตเคฐเคฃ เคे เคช्เคฐเคคि เคธเคเค เคฐเคนा เคนै।" เคญाเคฐเคค เคฎें เคชเคฐ्เคฏाเคตเคฐเคฃ เคो เคฒेเคเคฐ เคนुเค เคเคจ्เคฆोเคฒเคจों เคต เคเคจเคธे เคจिเคชเคเคจे เคे เคธเคฐเคाเคฐ เคे เคเคฆเคฎों เคा เคตเคฐ्เคฃเคจ เคीเคिเค।
เคเคค्เคคเคฐ -
1. เคธाเคเคฒेंเค เคตैเคฒी เคंเคฆोเคฒเคจ
2. เคिเคชเคो เคंเคฆोเคฒเคจ
3. เคจเคฐ्เคฎเคฆा เคฌเคाเค เคंเคฆोเคฒเคจ
4. เคंเคเคฒ เคฌเคाเค เคंเคฆोเคฒเคจ เคเคค्เคฏाเคฆि।
เคชเคฐ्เคฏाเคตเคฐเคฃ เคฌเคाเคจे เคो เคธเคฐเคाเคฐ เคे เคเคฆเคฎः
1. เคชเคฐ्เคฏाเคตเคฐเคฃ เคธंเคฐเค्เคทเคฃ เค เคงिเคจिเคฏเคฎ, 1986
2. เคตเคจ्เคฏ เคीเคต (เคธंเคฐเค्เคทเคฃ) เค เคงिเคจिเคฏเคฎ, 1972
3. เคญाเคฐเคคीเคฏ เคตเคจ เค เคงिเคจिเคฏเคฎ, 1927
เค เคฅเคตा
(b) "เคฎूเคฒ เคจिเคตाเคธिเคฏों เคा เคช्เคฐाเคृเคคिเค เคธंเคธाเคงเคจों เคชเคฐ เคชเคนเคฒा เค เคงिเคाเคฐ เคนोเคจा เคाเคนिเค เคฒेเคिเคจ เคเคจเคो เคงीเคฐे-เคงीเคฐे เค เคชเคจे เคฎूเคฒเคญूเคค เค เคงिเคाเคฐों เคธे เคญी เคตंเคिเคค เคिเคฏा เคा เคฐเคนा เคนै।" เคเคธ เคเคฅเคจ เคो เคธ्เคชเคท्เค เคीเคिเคฏे।
เคเคค्เคคเคฐ -
- เคฎूเคฒ เคจिเคตाเคธिเคฏों เคा เค เคชเคจी เคฎाเคคृเคญूเคฎि เคธे เคตिเคธ्เคฅाเคชเคจ
- เคเคจिเคों เคे เคจाเคฎ เคชเคฐ เคตเคจों เคा เคจिเคฐंเคคเคฐ เคฆोเคนเคจ
- เคฌเคจों เคชเคฐ เคเคจเคा เคाเคจूเคจी เค เคงिเคाเคฐ เคจเคนीं
- เคเคจिเคों เคชเคฐ เคเคจเคा เคाเคจूเคจी เค เคงिเคाเคฐ เคจเคนीं
30. (a) เคเคธिเคฏाเคจ เคจे เค เคจ्เคฏ เคธเคญी เคธंเคเค เคจो เคी เค เคชेเค्เคทा เค เคงिเค เคธเคซเคฒเคคा เคนाเคธिเคฒ เคी เคนै।" เคเคธเคे เคธเคซเคฒ เคนोเคจे เคे เคाเคฐเคฃों เคी เคต्เคฏाเค्เคฏा เคीเคिเค।
เคเคค्เคคเคฐ -
1. เคธเคญी เคฐाเคท्เค्เคฐों เคी เคธ्เคตเคคंเคค्เคฐเคคा, เคธंเคช्เคฐเคญुเคคा, เคธเคฎाเคจเคคा, เค्เคทेเคค्เคฐीเคฏ เค เคंเคกเคคा เคเคฐ เคฐाเคท्เค्เคฐीเคฏ เคชเคนเคाเคจ เคे เคฒिเค เคชเคฐเคธ्เคชเคฐ เคธเคฎ्เคฎाเคจ;
2. เคช्เคฐเคค्เคฏेเค เคฐाเค्เคฏ เคा เค เคชเคจे เคฐाเคท्เค्เคฐीเคฏ เค เคธ्เคคिเคค्เคต เคो เคฌाเคนเคฐी เคนเคธ्เคคเค्เคทेเคช, เคคोเคก़เคซोเคก़ เคฏा เคฆเคฌाเคต เคธे เคฎुเค्เคค เคฐเคเคจे เคा เค เคงिเคाเคฐ;
3. เคเค-เคฆूเคธเคฐे เคे เคंเคคเคฐिเค เคฎाเคฎเคฒों เคฎें เคนเคธ्เคคเค्เคทेเคช เคจ เคเคฐเคจा;
4. เคฎเคคเคญेเคฆों เคฏा เคตिเคตाเคฆों เคा เคถांเคคिเคชूเคฐ्เคฃ เคคเคฐीเคे เคธे เคจिเคชเคाเคฐा;
5. - เคฌเคฒ เคช्เคฐเคฏोเค เคธे เคฆूเคฐ เคฐเคนเคจा
- เคเคชเคธ เคฎें เคช्เคฐเคญाเคตी เคธเคนเคฏोเค।
เค เคฅเคตा
(b) "เคीเคจ เคी เค เคฐ्เคฅเคต्เคฏเคธ्เคฅा เคจे เคीเคจी เค्เคฐांเคคि เคे เคชเคถ्เคाเคค เค เคญूเคคเคชूเคฐ्เคต เคตृเคฆ्เคงि เคนाเคธिเคฒ เคी เคนै।" เคीเคจी เค เคฐ्เคฅเคต्เคฏเคธ्เคฅा เคे เคเคค्เคฅाเคจ เคे เคाเคฐเคฃों เคी เคต्เคฏाเค्เคฏा เคीเคिเค।
เคเคค्เคคเคฐ -
- เคीเคจ เคจे เคช्เคฐाเคฐंเคญिเค เคเคฐเคฃ เคฎें เคृเคทि, เคตिเคฆेเคถी เคต्เคฏाเคชाเคฐ เคเคฐ เคจिเคตेเคถ เค्เคทेเคค्เคฐों เคฎें เคธुเคงाเคฐ เคถुเคฐू เคिเค เคฅे। เคธाเคฎूเคนिเค เคेเคคी เคी เคช्เคฐเคฃाเคฒी เคिเคธे เคเคฎ्เคฏूเคจ เคธिเคธ्เคเคฎ เคे เคฐूเคช เคฎें เคाเคจा เคाเคคा เคนै, เคฒाเคू เคी เคเค เคฅी।
- เคเคธ เคช्เคฐเคฃाเคฒी เคे เคคเคนเคค, เคญूเคฎि เคो เคोเคे-เคोเคे เคญूเคंเคกों เคฎें เคตिเคญाเคिเคค เคिเคฏा เคเคฏा เคฅा, เคिเคจ्เคนें เค เคฒเค-เค เคฒเค เคชเคฐिเคตाเคฐों เคो เคเคตंเคिเคค เคिเคฏा เคเคฏा เคฅा। เคเคจ เคชเคฐिเคตाเคฐों เคो เคธเคฐเคाเคฐ เคो เคเคฐें เคा เคญुเคเคคाเคจ เคเคฐเคจे เคे เคฌाเคฆ เคญूเคฎि เคธे เคฌเคी เคนुเค เคเคฏ เคฐเคเคจे เคी เค เคจुเคฎเคคि เคฆी เคเค เคฅी।
- เคฌाเคฆ เคे เคเคฐเคฃ เคฎें, เคเคฆ्เคฏोเคिเค เค्เคทेเคค्เคฐ เคฎें เคธुเคงाเคฐ เคถुเคฐू เคिเค เคเค। เคเคธ เคเคฐเคฃ เคे เคฆौเคฐाเคจ, เคจिเคी เคซเคฐ्เคฎों, เคाँเคต เคเคฐ เคाเคเคจเคถिเคช เคเคฆ्เคฏเคฎों เคो เคตเคธ्เคคुเคं เคเคฐ เคธेเคตाเคं เคा เคเคค्เคชाเคฆเคจ เคเคฐเคจे เคเคฐ เคฐाเค्เคฏ เคे เคธ्เคตाเคฎिเคค्เคต เคตाเคฒे เคเคฆ्เคฏเคฎों เคे เคธाเคฅ เคช्เคฐเคคिเคธ्เคชเคฐ्เคงा เคเคฐเคจे เคी เค เคจुเคฎเคคि เคฆी เคเค।
- เคงीเคฐे-เคงीเคฐे, เคฌाเคฆ เคे เคตเคฐ्เคทों เคฎें เคुเคฒ เคเคค्เคชाเคฆเคจ เคฎें เคคेเคी เคธे เคตृเคฆ्เคงि เคे เคธाเคฅ, เคฌाเคाเคฐ เคฎें เคाเคฐोเคฌाเคฐ เคी เคฎाเคค्เคฐा เคเค เคुเคจा เคฌเคข़ เคเค। เคธुเคงाเคฐों เคฎें เคตिเคฆेเคถी เคจिเคตेเคถเคों เคो เคเคเคฐ्เคทिเคค เคเคฐเคจे เคเคฐ เคเคธเคे เคจिเคฐ्เคฏाเคค เคो เคช्เคฐोเคค्เคธाเคนिเคค เคเคฐเคจे เคे เคฒिเค เคตिเคถेเคท เคเคฐ्เคฅिเค เค्เคทेเคค्เคฐों เคी เคธ्เคฅाเคชเคจा เคญी เคถाเคฎिเคฒ เคฅी।
EVENING SHIFT |
PRE-BOARD EXAMINATION (2024-25)
CLASS: XII
SUBJECT: POLITICAL SCIENCE (028)
เคंเคก-A (1x12-12 เค ंเค)
เคธंเค्เคฏा 1 เคธे 12 เคคเค เคฌเคนुเคตिเคเคฒ्เคชीเคฏ เคช्เคฐเคถ्เคจ เคนैं เคเคฐ เคช्เคฐเคค्เคฏेเค เคช्เคฐเคถ्เคจ 1 เค ंเค เคा เคนै।
1. 'เคธोเคตिเคฏเคค เคต्เคฏเคตเคธ्เคฅा' เคे เคธंเคฆเคฐ्เคญ เคฎें เคौเคจ-เคธा เคเคฅเคจ เคธเคค्เคฏ เคจเคนीं เคนै?
(a) เคฏเคน เคต्เคฏเคตเคธ्เคฅा เคธเคฎाเคเคตाเคฆ เคชเคฐ เคเคงाเคฐिเคค เคฅी।
(b) เคฏเคน เคต्เคฏเคตเคธ्เคฅा เคชूंเคीเคตाเคฆ เคे เคตिเคฐोเคง เคฎें เคฅी।
(c) เคฏเคน เคต्เคฏเคตเคธ्เคฅा 'เคจिเคी เคธंเคชเคค्เคคि' เคे เคธเคฎเคฐ्เคฅเคจ เคฎें เคฅी।
(d) เคฏเคน เคต्เคฏเคตเคธ्เคฅा เคฐाเค्เคฏ เคो เคธเคฐ्เคตोเคชเคฐि เคฎाเคจเคคी เคฅी।
2. เคฎिเคाเคเคฒ เคोเคฐ्เคฌाเคेเคต เคो เคจिเคฎ्เคจเคฒिเคिเคค เคฎें เคธे เคिเคธ เคाเคฐ्เคฏ เคे เคฒिเค เคจเคนीं เคाเคจा เคाเคคा เคนै?
(a) เค्เคฒाเคธเคจोเคธ्เคค เคे เคฒिเค।
(b) เคชेเคฐेเคธ्เคค्เคฐोเคเคा เคे เคฒिเค।
(c) เคธंเคฏुเค्เคค เคฐाเค्เคฏ เค เคฎेเคฐिเคा เคธे เคคเคจाเคต เคฎें เคเคฎी เคे เคฒिเค।
(d) เคธोเคตिเคฏเคค เคธाเคฎ्เคฏเคตाเคฆी เคฆเคฒ เคो เคธเคถเค्เคค เคเคฐเคจे เคे เคฒिเค।
3. 'เคธुเคฐเค्เคทा' เคจीเคคि เคे เคธंเคฆเคฐ्เคญ เคฎें 'เค เคชเคฐोเคง' เคा เคเคฆ्เคฆेเคถ्เคฏ เคนोเคคा เคนै-
(a) เคฏुเคฆ्เคง เคी เคเคถंเคा เคो เคฐोเคเคจा।
(b) เคฏुเคฆ्เคง เคो เคीเคคเคจा।
(c) เคเค เคฌंเคงเคจ เคเคฐเคจा।
(d) เคฏुเคฆ्เคง เคฎें เคชเคฐाเคเคฏ เคธ्เคตीเคाเคฐ เคเคฐ เคฒेเคจा।
4. เคธूเคी 'A' เคฎें เคฆिเค เคเค เคฆेเคถों เคो เคธूเคी 'B' เคฎें เคฆिเค เคนुเค เคฆेเคถों เคธे เคฎिเคฒाเคจ เคीเคिเค।
เคธूเคी 'A' เคธूเคी 'B'
I เคเคช เคธเคนाเคฐा เคฎเคฐूเคธ्เคฅเคฒ เคा เคฆेเคถ (i) เคถ्เคฐीเคฒंเคा
II เคธ्เคैंเคกिเคจेเคตिเคฏाเค เคฆेเคถ (ii) เคเคฅोเคชिเคฏा
III เค เคฐเคต เคฆेเคถ (iii) เคธ्เคตीเคกเคจ
IV เคฆเค्เคทिเคฃ เคเคถिเคฏाเค เคตिเคाเคธเคถीเคฒ เคฆेเคถ (iv) เคเคฎाเคจ
เคूเค :
(a) I-ii, II-iii, III-iv, IV-i
(b) I-ii, II-i, III-iv, IV-iii
(c) I-i, II-ii, III-iii, IV-iv
(d) I-iv, II-ii, III-i, IV-iii
5. เคौเคे เคฆिเค เคเค เคฆो เคเคฅเคจों เคो เค्เคฐเคฎเคถः เค เคญिเคเคงเคจ (A) เคคเคฅा เคाเคฐเคฃ (K) เคे เคฐूเคช เคฎें เค ंเคिเคค เคिเคฏा เคเคฏा เคนै। เคเคค्เคคเคฐ เคे เคฐूเคช เคฎें เคธเคนी เคตिเคเคฒ्เคช เคा เคเคฏเคจ เคीเคिเค-
เค เคญिเคเคฅเคจ (A): เคญाเคฐเคค เคो เค्เคฏोเคो เคช्เคฐोเคोเคॉเคฒ เคी เคตाเคง्เคฏเคคाเคं เคธे เคूเค เคฆी เคเค เคนै।
เคाเคฐเคฃ (R): เคญाเคฐเคค เคा เคเคฆ्เคฏोเคिเคเคฐเคฃ เคो เคฆौเคฐ เคฎें เค्เคฐीเคจเคนाเคเคธ เคैเคธों เคे เคเคค्เคธเคฐ्เคเคจ เคฎें เคตिเคถेเคท เคฏोเคเคฆाเคจ เคจเคนीं เคฅा।
เคตिเคเคฒ्เคชः
(a) เค เคญिเคเคฅเคจ (A) เคเคฐ เคाเคฐเคฃ (R) เคฆोเคจों เคธเคนी เคนैं เคเคฐ เคाเคฐเคฃ (R), เค เคญिเคเคฅเคจ (A) เคी เคธเคนी เคต्เคฏाเค्เคฏा เคนै।
(b) เค เคญिเคเคฅเคจ (A) เคเคฐ เคाเคฐเคฃ (R) เคฆोเคจों เคธเคนी เคนैं เคชเคฐเคจ्เคคु เคाเคฐเคฃ (R), เค เคญिเคเคฅเคจ (A) เคी เคธเคนी เคต्เคฏाเค्เคฏा เคจเคนीं เคนै।
(c) เค เคญिเคเคฅเคจ (A) เคธเคนी เคนै, เคฒेเคिเคจ เคाเคฐเคฃ (R) เคเคฒเคค เคนै।
(d) เค เคญिเคเคฅเคจ (A) เคเคฒเคค เคนै, เคฒेเคिเคจ เคाเคฐเคฃ (R) เคธเคนी เคนै।
6. เคจीเคं เคฆो เคเคฅเคจ เคฆिเค เคเค เคนैं:
เคเคฅเคจ ।: 1992 เคฎें เคธंเคฏुเค्เคค เคฐाเคท्เค्เคฐ เคธंเค เคा เคชเคฐ्เคฏाเคตเคฐเคฃ เคเคฐ เคตिเคाเคธ เคे เคฎुเคฆ्เคฆे เคชเคฐ เคेंเคฆ्เคฐिเคค เคเค เคธเคฎ्เคฎेเคฒเคจ เคฌ्เคฐाเคीเคฒ เคे เคฐिเคฏो เคกी เคेเคจेเคฐिเคฏो เคฎें เคนुเค।
เคเคฅเคจ ।। : 'เคเคेंเคกा 21' เคซा เคธเคฎ्เคฏเคจ्เคง เคชृเคฅ्เคตी เคธเคฎ्เคฎेเคฒเคจ เคธे เคนै।
เคเคชเคฐोเค्เคค เคเคฅเคจों เคे เคเคงाเคฐ เคชเคฐ เคจीเคे เคฆिเค เคเค เคตिเคเคฒ्เคชों เคฎें เคธे เคธे เคธเคนी เคเคค्เคคเคฐ เคुเคจिเค :
(a) เคเคฅเคจ । เคเคฐ เคเคฅเคจ ।। เคฆोเคจों เคธเคค्เคฏ เคนैं।
(b) เคเคฅเคจ। เคเคฐ เคเคฅเคจ ।। เคฆोเคจों เค เคธเคค्เคฏ เคนैं।
(c) เคเคฅเคจ । เคธเคค्เคฏ เคนै, เคฒेเคिเคจ เคเคฅเคจ ।। เค เคธเคค्เคฏ เคนै।
(d) เคเคฅเคจ । เค เคธเคค्เคฏ เคนै, เคฒेเคिเคจ เคเคฅเคจ ।। เคธเคค्เคฏ เคนै।
7. เคญाเคฐเคค เคे เคช्เคฐเคฅเคฎ เคฒोเค เคธเคญा เคुเคจाเคต เคธे เคธंเคฌंเคงिเคค เคจिเคฎ्เคจเคฒिเคिเคค เคฎें เคธे เคौเคจ-เคธा เคคเคฅ्เคฏ เคเคฒเคค เคนै?
(a) เคुเคจाเคฏ เคเคฏोเค เคी เคธ्เคฅाเคชเคจा 25 เคเคจเคตเคฐी 1950 เคो เคนुเค เคฅी।
(b) เคช्เคฐเคฅเคฎ เคुเคจाเคต เคเคฏुเค्เคค เคธुเคुเคฎाเคฐ เคธेเคจ เคฅे।
(c) เคुเคจाเคต เคฎें เคฒเคเคญเค 17 เคเคฐोเคก़ เคชाเคค्เคฐ เคฎเคคเคฆाเคคा เคฅे।
(d) เคुเคจाเคต เคฎें เคธीเคों เคी เคुเคฒ เคธंเค्เคฏा 543 เคฅी।
8. เคฆ्เคตिเคคीเคฏ เคฒोเค เคธเคญा เคे เคुเคจाเคต เคฎें เคांเค्เคฐेเคธ เคชाเคฐ्เคी เคो..........เคฎें เคนाเคฐ เคा เคธाเคฎเคจा เคเคฐเคจा เคชเคก़ा।
(a) เคฎเคฆ्เคฐाเคธ
(b) เคฌंเคฌเค
(c) เคेเคฐเคฒ
(d) เคฎैเคธूเคฐ
9. เคคिเคฌ्เคฌเคค เคธे เคเค เคนुเค เคถเคฐเคฃाเคฐ्เคฅिเคฏों เคे เคฒिเค 'เคงเคฐ्เคฎเคถाเคฒा' เคเค เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคธ्เคฅाเคจ เคนै। เคงเคฐ्เคฎเคถाเคฒा เคญाเคฐเคค เคे เคिเคธ เคฐाเค्เคฏ เคฎें เคนै?
(a) เคเคค्เคคเคฐाเคเคฃ्เคก
(b) เคนिเคฎाเคเคฒ เคช्เคฐเคฆेเคถ
(c) เคเคฎ्เคฎू เคเคฐ เคเคถ्เคฎीเคฐ
(d) เคชंเคाเคฌ
10. เคฒाเคฒเคกेंเคा....... เคฐाเค्เคฏ เคे เคฎुเค्เคฏเคฎंเคค्เคฐी เคฅे।
(a) เคฎเคฃिเคชुเคฐ
(b) เคฎिเคोเคฐเคฎ
(c) เคค्เคฐिเคชुเคฐा
(d) เคธिเค्เคिเคฎ
11. เคจिเคฎ्เคจเคฒिเคिเคค เคो เคเคจเคे เคเค เคจ เคे เคाเคฒเค्เคฐเคฎाเคจुเคธाเคฐ เคต्เคฏเคตเคธ्เคฅिเคค เคीเคिเค -
(i) เคเคค्เคคเคฐाเคंเคก
(ii) เคเคोเคธเคเคข़
(iii) เคाเคฐเคเคฃ्เคก
(iv) เคคेเคฒंเคाเคจा
เคธเคนी เคตिเคเคฒ्เคช เคुเคจिเค :
(a) (i), (ii), (iii), (iv)
(b) (ii), (iv), (i), (iii)
(c) (iv), (i), (iii), (ii)
(d) (ii), (i), (iii), (iv)
12. เคฎเคฒเคค เคฏुเค्เคฎ เคो เคชเคนเคाเคจ เคเคฐ เคฒिเคिเค-
(a) เคคाเคถเคंเคฆ เคธเคฎเคौเคคा - เคเคตाเคนเคฐ เคฒाเคฒ เคจेเคนเคฐू
(b) เคญाเคฐเคค-เคीเคจ เคฏुเคฆ्เคง - เคตी.เคे. เคृเคท्เคฃ เคฎेเคจเคจ (เคฐเค्เคทा เคฎंเคค्เคฐी)
(c) เคถिเคฎเคฒा เคธเคฎเคौเคคा - เคंเคฆिเคฐा เคाँเคงी
(d) เคाเคฐเคिเคฒ เคธंเคเคฐ्เคท - เค เคเคฒ เคฌिเคนाเคฐी เคฌाเคเคชेเคฏी
เคंเคก-B (6x2-12 เค ंเค)